Hình thức thuỷ táng và những điều chưa biết

Khi người thân ra đi mãi mãi, gia đình luôn mong muốn đưa tiễn người quá cố về nơi an nghỉ vĩnh hằng một cách an bình nhất. Hiện nay, địa táng và hỏa táng là những phương thức an táng phổ biến được nhiều người biết đến. Tuy nhiên, gần đây, thủy táng – một hình thức mai táng ít được biết đến – lại nhận được sự quan tâm đặc biệt và nhiều người thắc mắc. Trong bài viết hôm nay, hãy cùng Phúc An Viên khám phá thêm về thủy táng, một nghi thức đã có từ lâu đời và ghi dấu ấn sâu đậm trong văn hóa tâm linh của người Việt.

Thủy táng là gì?

Thủy táng, còn được gọi là ngư táng, là một phương thức an táng linh cữu sau khi qua đời, trong đó thi hài được thực hiện nghi lễ và sau đó thả xuống biển. Hình thức này cũng có thể kết hợp với hỏa táng, nơi tro cốt được rải xuống sông hoặc biển.
Thủy táng đã từ lâu được chọn làm nghi thức mai táng chính trong đạo Hindu của Ấn Độ. Sau khi qua đời, thi hài hoặc tro cốt của người quá cố được thả xuống dòng sông Hằng linh thiêng. Theo truyền thuyết của người Hindu, dưới đáy sông Hằng chứa một lượng lớn xương cốt và mỗi ngày có hàng chục thi thể được an táng tại đây. Tuy nhiên, ở Việt Nam, địa táng và hỏa táng vẫn là hai hình thức mai táng chủ đạo, trong khi thủy táng chỉ xuất hiện rải rác ở một số cộng đồng dân tộc thiểu số hoặc trong những tình huống đặc biệt, chưa được phần lớn người dân chấp nhận rộng rãi.

Nguồn gốc của thủy táng

Dựa trên các nghiên cứu về văn hóa cổ đại, thủy táng không chỉ xuất hiện ở Việt Nam mà còn khá phổ biến trong các cộng đồng cư dân ven biển và trên các đảo nhỏ thuộc khu vực Đông Nam Á. Đặc biệt, đối với ngư dân xứ Quảng, nghi thức này giờ đây đã trở thành một phần ký ức sống động của những lão ngư già.
Phần lớn ngư dân xứ Quảng theo đạo Phật và giữ gìn truyền thống thờ cúng ông bà. Với niềm tin vào vạn vật hữu linh, họ luôn coi biển cả là một thực thể linh thiêng, thường được nhắc đến trong các bài kinh Phật giáo. Theo quan niệm của đạo Phật, cơ thể con người được cấu thành từ tứ đại gồm đất, nước, gió và lửa, và sau khi chết, tứ đại sẽ trở về với tứ đại. Thần thức và linh hồn không thuộc về thể xác, mà trở thành phần tinh thần độc lập.

Khi chết, xác thân và thần thức được tách thành hai phần riêng biệt. Do đó, thủy táng không khiến thần thức lạnh lẽo như quan niệm của phần lớn người Việt, bởi giáo lý Phật giáo cho rằng con người được sinh ra từ lòng luyến ái - "Ái bất nhiễm bất sanh ta bà". Những người khi còn sống thường luyến tiếc thân thể, vì vậy khi chết, thần thức dễ bám víu vào xác thân của mình. Thủy táng đối với người đi biển là một trợ duyên, giúp linh hồn họ nhanh chóng được tái sinh sang kiếp khác.
Ngư dân nơi đây còn tin rằng đại dương là cội nguồn của sự sống, nơi con người được sinh ra và cũng là điểm trở về khi qua đời. Khi được thả ra biển, thi thể sẽ hòa vào dòng nước linh thiêng, giúp linh hồn được siêu thoát. Biển cả mang tầng ý nghĩa tượng trưng cho sự bất tử, thần linh và hạnh phúc, và khi được thủy táng, linh hồn người chết sẽ ra đi thanh thản hơn.

Ý nghĩa và quy trình thủy táng

Theo quan niệm của một số dân tộc trên thế giới, đất mẹ được coi là nguồn gốc sinh ra vạn vật và con người. Vì vậy, sau khi qua đời, việc thực hiện thủy táng được xem như một cách đưa linh hồn người đã khuất trở về với thiên nhiên. Hình thức này không chỉ mang lại ý nghĩa sâu sắc về sự hạnh phúc và sự trở về với cõi vĩnh hằng, mà còn được đánh giá là an toàn và thân thiện với môi trường, vì không gây ra khí thải độc hại hay chiếm dụng diện tích đất.
Trước khi tiến hành thủy táng, thi hài người quá cố sẽ được tắm rửa cẩn thận qua ba lần:

• Lần đầu tiên, thi thể được tắm sạch sẽ bằng sữa tắm hoặc xà phòng.
• Lần thứ hai, cơ thể sẽ được rửa lại bằng nước sạch.
• Lần cuối cùng, thi hài sẽ được tắm bằng tinh dầu hoặc nước thơm.

Sau khi tắm rửa, thi hài sẽ được quấn trong lớp vải trắng và đặt vào bên trong quan tài cùng với một số vật nặng. Điều này đảm bảo rằng quan tài sẽ chìm xuống khi được thả xuống sông. Trong khoảnh khắc thả quan tài xuống dòng nước, gia đình và bạn bè thường đọc kinh Koran và cầu nguyện, mong cho linh hồn người đã khuất được hòa vào dòng nước, trở về với cội nguồn của mình.

Công nghệ thủy táng hiện đại trên thế giới

Phong tục thủy táng thời xưa tuy mang ý nghĩa tôn kính và tưởng như không ảnh hưởng đến môi trường, nhưng thực tế, việc thi hài phân hủy dưới lòng biển có thể gây ô nhiễm nghiêm trọng cho nguồn nước và ảnh hưởng đến cả yếu tố tâm linh. Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ thủy táng hiện đại, thi hài người mất được phân hủy nhờ vào sự kết hợp giữa nước và dung dịch kiềm, tạo nên một phương pháp thủy táng được kỳ vọng sẽ trở thành xu hướng trong tương lai.
Công nghệ này không chỉ đảm bảo không gây hại cho môi trường, mà còn đảm bảo an toàn tuyệt đối khi thi hài được vô trùng trước khi tiến hành thủy táng. Đặc biệt, công nghệ này cho phép gia đình giữ lại trọn vẹn hài cốt của người đã khuất, mang đến sự an tâm và nhẹ nhàng trong quá trình tiễn biệt.
Về mặt tâm linh, việc giữ lại trọn vẹn hài cốt của người đã mất mang đến sự an lòng cho gia đình, giúp họ cảm thấy yên tâm rằng người thân của mình được thanh thản, mát mẻ, và nhẹ nhàng bước vào giấc ngủ vĩnh hằng. Nhiều gia đình thường cảm thấy đau lòng khi phải chứng kiến thi hài người thân bị đưa vào phòng hỏa táng, chịu đựng cái nóng và lửa cháy. Nhưng với công nghệ thủy táng hiện đại này, quá trình tiễn biệt trở nên nhẹ nhàng và an ủi hơn, giúp gia đình cảm thấy yên lòng hơn trong nỗi mất mát.

Trong thời gian tới, công nghệ thủy táng sẽ được đưa vào Việt Nam nhằm đáp ứng nhu cầu của người dân và góp phần bảo vệ môi trường. Với những ưu điểm vượt trội so với các hình thức mai táng truyền thống, Phúc An Viên kỳ vọng rằng công nghệ thủy táng sẽ dần trở nên phổ biến tại Việt Nam trong tương lai, mang đến một giải pháp an toàn, thân thiện với môi trường và đáp ứng tốt các yêu cầu tâm linh của người dân.