Rối loạn giấc ngủ là gì? Nguyên nhân và cách phòng tránh cho trẻ nhỏ

Ngủ là một hành vi có ở tất cả các loài động vật từ côn trùng cho đến động vật có vú. Giấc ngủ là một trong những hành vi phổ biến nhất của con người vì một người trung bình bỏ ra 1/3 cuộc đời để ngủ. Mặc dù chức năng chính xác của giấc ngủ đến nay vẫn chưa được biết rõ, nhưng rõ ràng là giấc ngủ rất cần thiết cho con người. Những trường hợp mất ngủ sẽ dẫn đến các bệnh cơ thể nghiêm trọng, rối loạn nhận thức nặng nề và cuối cùng dẫn đến tử vong. Giấc ngủ đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong lâm sàng tâm thần vì rối loạn giấc ngủ gặp trong tất cả các bệnh tâm thần và là một trong những chẩn đoán hay gặp nhất.

Xem thêm: Bác sĩ tư vấn: Con ngủ ngày thức đêm phải làm sao? iPREG

​

Rối loạn giấc ngủ là một chứng rất phổ biến trong cuộc sống hàng ngày. Trong 1 năm, có tới 30-45% số người lớn bị rối loạn giấc ngủ. Đây là một con số rất lớn khi tính đến dân số Việt Nam là gần 90 triệu người.

Rối loạn giấc ngủ có thể chỉ là triệu chứng duy nhất của bệnh, gặp trong mất ngủ tiên phát; hoặc là một triệu chứng trong các bệnh tâm thần khác như trầm cảm, lo âu lan tỏa, tâm thần phân liệt, rối loạn cảm xúc lưỡng cực, nghiện rượu…

Dù do nguyên nhân gì đi chăng nữa thì rối loạn giấc ngủ (đặc biệt là mất ngủ) sẽ ảnh hưởng trầm trọng tới sức khoẻ, khả năng lao động và học tập của bệnh nhân. Đó chính là lý do chủ yếu khiến bệnh nhân phải đi khám bệnh. Nhìn chung, các rối loạn giấc ngủ dù là tiên phát hay thứ phát đều tiến triển mạn tính, vì thế phải điều trị kéo dài nhiều tháng, nhiều năm, thậm chí kéo dài suốt đời.

Sinh lý giấc ngủ

Giấc ngủ phân thành hai loại: Ngủ không có vận nhãn cầu nhanh (NREM) và Ngủ có vận động nhãn cầu nhanh (REM).

Giấc ngủ nhanh (REM: rapid eye movement: cử động mắt nhanh) Đây là giấc ngủ nông, trẻ sẽ nằm mơ và mắt sẽ cử động nhanh theo chiều trước sau. Mặc dù trẻ nhỏ ngủ khoảng 16 giờ mỗi ngày, nhưng khoảng phân nửa thời gian là giấc ngủ REM. Đây là giai đoạn ngủ mà NÃO PHÁT TRIỂN, còn gọi là 'ngủ động' (active sleep): khi ngủ mơ và đôi khi có nhiều cữ động hoặc biểu cảm trên mặt và cơ thể.

Giấc ngủ chậm (Non - REM: Non- rapid eye movement: không cử động mắt nhanh). Có 4 giai đoạn:

• Giai đoạn 1: buồn ngủ - mí mắt sụp xuống hay có thể chớp liên tục, ngủ gà ngủ gật.
• Giai đoạn 2: ngủ lơ mơ – trẻ có thể vẫn cử động, giật mình, vặn mình, kêu “è è”
• Giai đoạn 3: ngủ sâu – trẻ im lặng và không cử động
• Giai đoạn 4: ngủ rất sâu - trẻ im lặng và không cử động

Mỗi giấc ngủ của trẻ sơ sinh có khoảng 60% thời gian của giấc ngủ là ở trạng thái 'ngủ động' (trẻ vặn mình, thay đổi tư thế, uốn éo, nhăn mặt, khóc nhưng vẫn ngủ). Tương ứng với mức độ trưởng thành của não (> 5 tuổi), tỉ lệ 'ngủ động' trong giấc ngủ sẽ giảm dần còn khoảng 20% thời gian của giấc ngủ, và 80% là ngủ yên.

Rối loạn giấc ngủ

​

Ngày nay, người ta phân rối loạn giấc ngủ thành 3 loại: Rối loạn giấc ngủ tiên phát, rối loạn giấc ngủ thứ phát và rối loạn cận giấc ngủ.

• Rối loạn giấc ngủ tiên phát: là rối loạn thời gian ngủ, có thể mất ngủ và ngủ nhiều.
• Mất ngủ: là rối loạn về số lượng và chất lượng giấc ngủ.
• Ngủ nhiều: là ngủ quá nhiều so với bình thường.

Rối loạn giấc ngủ thứ phát: là mất ngủ hoặc ngủ nhiều do hậu quả của bệnh tâm thần hay bệnh thực tổn.

Rối loạn cận giấc ngủ: là các hành vi bất thường xảy ra trong lúc ngủ hoặc lúc chuyển từ trạng thái ngủ sang trạng thái đánh thức.

Nguồn: Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị​